बन्दीपुरका चाड�पर्व

बन्दीपुरका धेरैजसो नेवारहरुको पुर्ख्यौलि थलो भक्तपुर भएकाले भक्तपुरमा मनाईने धेरै जात्रा र पर्वहरु यहाँ पनि मनाईन्छ । विभिन्न महिनामा मनाईने चाड पर्वहरु निम्नानुसार छन् ।

बैशाख (अप्रिल�मे)

बिस्केट जात्रा
बन्दीपुरमा मनाईने जात्राहरु मध्ये बिस्केट जात्रा सबैभन्दा महत्वपुर्ण जात्रा हो । जात्राको मुख्य दिन विन्दवासिनी देवीको मुर्तीलाई खटमा हालेर बजार परिक्रमा गराईन्छ । यो परिक्रमाको शुरुवातमा देवीलाई जनावरको बली चढाउने चलन छ । यो परिक्रमाको अन्त्यमा विन्दवासिनी देवीको गजुरबाट पैसा खसालीन्छ र बच्चाहरुमाझ त्यो पैसा टिप्न होडबाजी चल्दछ ।

वैशाख पुर्णिमा
बैशाख पुर्णिमाको दिन बन्दीपुरका मगरहरुद्वारा उनीहरुको अत्यन्त चर्चित र पारम्परिक घाटु नाच देखाईन्छ । साथै उक्तदिन चण्डीथानमा दुई कन्या केटीहरुको अगुवाईमा धार्मिक अनुष्ठान पनि हुन्छ । उक्त अनुष्ठान पश्चात स्थानिय युवाहरु नाच गान गरेर रमाईलो गर्दछन् ।

पुतली च्वय
यो पर्व नेपाली क्यालेन्डरको पहिलो दिन मनाईन्छ । यो पर्वको सम्पुर्ण तयारी यहाँका कन्या केटीहरुबाट हुन्छ । शुरुमा दुईवटा पुतली प्रदर्शन पश्चात विशेष भोज गरिन्छ । नव वर्षको दिन ती पुतलीहरुलाई पातको किश्तीमा राखेर गाउँका केटाहरुले यात्रा निकाल्छन् । नयाँ लुगामा सजिएका किशोरीहरु गीत गाउँदै त्यो जुलुशको पछि लाग्छन् । केटाहरु भने केटीहरुलाई अगाडी बढ्न रोक्न खोज्दछन् र बाटो छोड्न पैसाको माग गर्दछन् जुन कार्यले यो पर्वमा रोमान्चकता थप्दछ । यो यात्रा दुई पुतलीको विहेको जन्तीको रुपमा अघि बढ्छ । नदीमा पुगेपछि दुई पुतलीलाई विधिपुर्वक नदीमा सेलाईन्छ र सहभागीहरु गीत गाउँदै फर्कन्छन् र विशेष भोजमा सरिक हुन्छन् ।

जेष्ठ (जुन�जुलाई)

सिठी नखः
यो पर्वमा विभिन्न उत्कृष्ट परिकारहरु जस्तो चटामरी, गोजामरी र मयमरी को मज्जा लिईन्छ । यो दिन पानीका मुहानहरु सफा गर्ने काम पनि गरिन्छ ।

श्रावण (जुलाई�अगष्ट)

घण्टाकर्ण
घण्टाकर्णको दिन विन्दवासिनी मन्दिरको छेउमा घण्टाकर्ण पुतला बनाएर राखिन्छ जहाँ गएर यहाका बासिन्दाहरुले चामल र पैसा चढाउँछन् । यो पुतलामा चामल र पैसा चढाएमा घरमा भुत, प्रेतले प्रवेश नगर्ने र रोग व्याधी नलाग्ने विश्वास गरिन्छ । साँझमा त्यो पुतलालाई तानेर लगी टुँडिखेलको छेउबाट हुत्याईन्छ ।

दही जात्रा
यो जात्राको दिन युवाहरु मृगको छाला लगाई जोगी, सन्यासीको रुप धारण गरी मन्दिर मन्दिरमा गएर घन्टी बजाई अर्चना गर्दछन् । साँझमा बालगोपालको मुर्तीलाई खटमा राखी बजार परिक्रमा गरिन्छ ।

असोज (सेप्टेम्बर�अक्टोबर)

यहाँका मगर र कामीहरु पवित्र खड्ग लिएर बजार परिक्रमा गर्दछन् र भक्तहरु उक्त खड्गको दर्शन र पुजा गर्दछन् । सैनिक व्याण्ड पनि बाजा गाजासहित उक्त यात्राको पछि पछि हुन्छन । नवमीको दिन पुरानो कोतमा रांगा काटेर बली दिईन्छ र रांगाको शरीरलाई डाँडाबाट फाल्ने चलन छ । दशैको अन्तिम र मुख्य दिन सबैजना आ�आफ्ना मान्यजनहरुबाट टिका लगाउन र भोज भतेरमा संलग्न हुन व्यस्त हुन्छन् ।

मंसीर (नोभेम्बर�डिसेम्बर)

यःमरी पुर्णिमा
यो दिन भगवती अन्नपुर्णको पुजा अर्चना गरिन्छ । बाली नालीको मौसममा पर्ने यो चाडमा घरका भकारीहरुको पनि पुजा अर्चना गरिन्छ ।

पौष (डिसेम्बर�जनवरी)

पौष पन्ध्र
यो दिन मिठा मिठा भोजन र अनादी चामलले बनेको परिकार खाईन्छ ।

माघ (जनवरी�फेब्रुअरी)

श्री पञ्चमी
यो दिन सरस्वतीको पुजा गर्ने तथा बच्चाहरुलाई पहिलो अक्षर चिनाउने कार्य गरिन्छ ।

शिवरात्री
यो दिन शिवभक्तहरु चन्देनी महादेवस्थान, विन्दवासिनी मन्दिर परिसर र तीनधारा महादेवस्थानमा भेलाभएर रातभर धुनी जगाएर शिवको जन्मोत्सव मनाउँछन् ।

चैत्र (मार्च�अप्रिल)

बन्दीपुरका नृत्यहरु

बालुन नृत्य
यो नाचमा विशेषगरी ब्राम्हण जातीका नर्तक/नर्तकीहरु ताली पडकाउँदै गीतको धुनमा नाच्दछन् । एउटा व्यक्तिले पौराणिक रामायण कथाको हनुमानको भेष बनाएर र त्यस्तै अभिनय गरेर सबैलाई मनोरन्जन प्रदान गर्दछ । यो रमाईलो पाटो बाहेक धार्मिक पाटोमा यो नृत्य पवित्र पुराण जस्तै कृष्ण चरित्र, रामायण आदिमा आधारित छ ।

घाटु नृत्य
यो नाचमा विशेष गरेर मगर र गुरुङ्गहरु बढि सरीक हुन्छन् । बैशाख पूर्णिमा मनाउने क्रममा यो नाच नाच्ने गरिन्छ । यो नाच नाच्ने व्यक्ति नुहाई धुवाई शुद्ध भएर विभिन्न फूलका गहनाले सजिई गीत शुरुहुनु अघि आँखा चिम्लेर ध्यान मुद्रामा बस्दछ । जब गुरुआमाद्वारा देउता भाक्दै धार्मिक गीत गाउन शुरुहुन्छ त्यो नर्तक बशीभूत हुँदै जान्छ र विस्तारै जिउ थरथराउँदै नाच्न थाल्दछ । जति जति गीत र नृत्य बढदै जान्छ त्यति नाचको क्रममा तीव्रता आउन थाल्दछ र नर्तक निकै जोशिलो हुदै जान्छ । अन्त्यमा दर्शकहरुले नर्तकलाई समाएर उसलाई होसमा ल्याउन घाँस खुवाउँदछन् ।

पाङदुरी नाच
यो नाच घाटु नाच पछि नाचिन्छ । यो नाचमा महिलाले भाग लिन हुँदैन त्यसैले पुरुषनै महिलाको भेष बनाएर नाच्दछन् । पहाडी मादलु भाकामा यो नाच निकै आकर्षक ढङ्गले नाचिन्छ । यसमा एउटा नर्तकले विदुषकको रुपमा दर्शकलाई हँसाउने काम पनि गरिरहेको हुन्छ ।

सोरठी नृत्य
यो नाच विशेष गरेर मगर र गुरुङ्ग समुदायमा बढि प्रचलित छ । यो नाचमा पनि धार्मिक भाव सहित हास्य रस मिसिएको हुन्छ ।

चुट्का
चुट्का नृत्य होलीको शुरुवातसँगै नाचिन्छ । एउटा गाउँको समूह अर्को गाउँ गएर प्रतिद्वन्दी समुह सँग नाच्दछन् । एउटा समूहमा पुरुष भए भने अर्कोमा महिला हुनु पर्दछ । यो नाचमा नाता पर्ने दुई व्यक्तिसँगै नाच्न पाउँदैनन् । पुरुषहरु मादल र खैजडी बजाउँछन् भने महिलाहरु विशेषगरी नृत्यमा मात्र संलग्न हुन्छन् ।

लाखे नाच
बन्दीपुर बजारको चोकमा यो नाच साउन महिना भरी हरेक रात नाचिन्छ । यो नाचमा दैत्यको मुखौटा लगाएको एउटा व्यक्ति फुर्तिलो हाउ भाउ सहित झ्याली र नगराको तालमा नाच्दछ ।

डोको नाच
खेतीको मौसम सकिएपछि थाकेका कृषकहरुलाई मनोरन्जन दिन यो नृत्य प्रस्तुत गरिन्छ । भदौ महिनातिर नाचिने यो नाचमा महिला र पुरुषको पुतला बनाएको डोको टाउको माथि राखी नर्तकहरु सङ्गीतको तालमा आफ्नो कला प्रस्तुत गर्दछन् ।